William Moulton Marston

Psikologoa, teorialaria, asmatzailea, idazlea eta DISC ereduaren sortzailea

Lehen urteak

Marstonen hasierak eta ibilbide profesionala

William Moulton Marston, Saugus-eko (Massachusetts) Cliftondale auzoan jaioa, Annie Dalton (Moulton jaiotzez) eta Frederick William Marstonen semea zen. Ibilbide akademiko ikusgarria izan zuen Harvard Unibertsitatean: Phi Beta Kappa gisa graduatu zen B.A. tituluarekin 1915ean, LL.B. tituluarekin 1918an eta Psikologiako Ph.D. tituluarekin 1921ean.

Harvarden eman zituen urteetan, Marstonek bere lehen gidoia, The Thief, Alice Guy-Blaché zinemagileari saldu zion, eta hark 1913an zuzendu zuen.

Geroago, Washington D.C.-ko American Universityn eta Massachusettseko Tufts Unibertsitatean irakatsi zuen. 1929an, William Moulton Marston Kaliforniara joan zen bizitzera; han, urtebetez Universal Studiosen Zerbitzu Publikoetako zuzendari gisa lan egin zuen eta Hego Kaliforniako Unibertsitatean irakatsi zuen.

Bizitza eta familia

Gizon ez-konbentzionala

1915ean, Marston bere lankide Elizabeth «Sadie» Holloway-rekin ezkondu zen. 1925ean, harreman bat hasi zuen Olive «Dotsie» Byrne-rekin, irakasten ari zela ezagutu zuen psikologiako ikasle batekin. Haren emazteak harreman hori onartu zuen, eta azkenean Byrne bikotearekin bizitzera joan zen, harreman poliamoroso batean.

1928 eta 1933 artean, Marstonek eta haren emazteak bi seme-alaba izan zituzten, Pete eta Olive Ann (Byrneren omenez izendatua), eta hark beste hiru seme-alaba izan zituen Byrnerekin: Byrne, Donn eta Fredericka. Seme-alabetako batek geroago adierazi zuen familia ez-konbentzional hura etxe zoragarria izan zela.

William Moulton Marston minbiziak jota hil zen 1947ko maiatzaren 2an, Ryen (New York). Hil ondoren, haren bi bikotekideek elkarrekin bizitzen jarraitu zuten: Olive etxean geratu zen haurrak zaintzeko, eta Elizabethek unibertsitateko irakasle gisa lan egin zuen. Antolaketa horrek Olive Byrne 1990ean berez hil zen arte iraun zuen.

Asmatzailea

Odol-presioko lehen poligrafoa

Bere emazte Elizabethek inspiratuta —haserre edo hunkituta zegoenean bere odol-presioa igotzen zela ohartu zen—, William Moulton Marstonek lotura bat identifikatu zuen odol-presioaren eta gezurraren artean. Pertzepzio horrek presio sistolikoaren proba sortzera eraman zuen.

Probak odol-presioaren gorabeherak neurtzen zituen, galdeketan zehar mahukak eta estetoskopio bat erabiliz.

Ustez, irakurketetako aldaketetan oinarrituta gezurrak detekta zitzakeen. Marstonen asmakizunak lehen gezur-detektagailu praktikoaren oinarriak ezarri zituen.

William Moulton Marstonen lanean oinarrituta, John Augustus Larsonek geroago poligrafo modernoaren prototipoa garatu zuen Berkeleyn (Kalifornia). Poligrafo modernoak Marstonen presio sistolikoaren proba hartu zuen funtsezko elementu gisa.

Maitasuna eta boterea

Marston irakaslea eta Wonder Woman

The Family Circle aldizkariak Olive Byrne-ri egindako elkarrizketa bat argitaratu zuen 1940ko urriaren 25ean. «Don't Laugh at the Comics» izeneko artikuluan, Byrnek, «Olive Richard» ezizenez, Marstonek komikien hezkuntza-balioaz zuen ikuspegia aurkeztu zuen. Artikulu horrek, eta 1942an argitaratutako beste batek, Max Gaines komiki-argitaratzailearen arreta erakarri zuten.

Gainesek William Moulton Marston hezkuntza-aholkulari gisa hartu zuen National Periodical Publications eta All-American Publications argitaletxeetarako; geroago, DC Comicsen parte bihurtu ziren.

1940ko hamarkadaren hasieran, DC Comicsen zerrenda superheroi gizonezkoz beteta zegoen batez ere, hala nola Green Lantern, Superman eta Batman. Hala ere, Marstonen emaztearen, Elizabeth Holloway Marstonen, ideia batek superheroi emakume bat sortzera eraman zuen.

Marstonek indarkeriaren edo indarraren bidez barik maitasunaren bidez garaile aterako zen heroi bat proposatu zuen. Elizabeth ados zegoen, baina pertsonaia emakumea izan zedin tematu zen.

William Moulton Marstonek kontzeptu hori Max Gainesi aurkeztu zion, All-American Publicationsen sortzaileetako bati. Onarpena jasota, Marstonek Wonder Woman sortu zuen, bere garaiko emakume ahaldundu eta askatuetan inspiratuta. Prozesu horretan, Marstonek Charles Moulton ezizena erabili zuen.

Marstonek emakumeen ahalduntzeari buruzko bere ikuspegiak adierazi zituen 1943ko Wonder Woman ale batean. The American Scholar aldizkarian, gizartean emakume-arketipo indartsu eta sendoen falta kritikatu zuen. Haren ustez, emakumeen indarra gutxiestea haien ustezko ahuleziaren ondorio zuzena zen, eta, erantzun gisa, emakume-pertsonaia indartsu, gai eta erakargarri bat proposatu zuen irtenbide gisa.

2017ko «Wonder Woman» filmean, lau jokabide-faktoreen ezaugarriak ikus daitezke protagonistaren taldeko kide bakoitzean islatuta: ausarta eta erabakitsua, lagunkoia eta umoretsua, baretsua eta lasaia, isila eta analitikoa.

Psikologoa eta idazlea

Psikologia «pertsona normalentzat»

Bere ibilbide akademikoa amaitutakoan, Marston irakaslea nortasunaren eta giza jokabidearen eraketan borondateak eta botereak duten zeregina aztertzen murgildu zen.

Bere ikerketa zabaldu zuen kontzientzia, kolorearen psikologia, oinarrizko emozioak eta emozio horiei lotutako sintoma fisikoak bezalako arloak barne hartzeko. Arlo horietako lanak nabarmen aurreratu zuen psikologiaren esparrua.

William Moulton Marston psikologia herrikoiari buruzko idazle trebea izan zen. 1928an «Emotions of Normal People» idatzi zuen, eta bertan DISC teoria garatu zuen.

DISC teoriaren arabera, pertsonen jokabidea bi ardatzetan zehar mapa zitekeen: bata arreta pasibotik aktibora doana, eta bestea pertsonak ingurunea aldeko edo etsai gisa hautematean oinarritua. Bi ardatzak gurutzatu egiten dira lau koadrante sortzeko, eta bakoitzak jokabide-eredu bereizi bat adierazten du.

1931n, William Moulton Marstonek teoria hori zabaldu zuen «Integrative Psychology» liburuan. DISC teoria eguneroko bizitzari, ingurune klinikoetatik kanpo, printzipio psikologikoak aplikatzeko lehen ahaleginetako bat izan zen.

DISCen atzean dagoen teorian beste atal batean sakonduko dugu.

Bibliografia

Marstonen liburuak eta artikuluak

Liburuak

"Systolic blood pressure symptoms of deception and constituent mental states." (Harvard University, 1921) (doktore-tesia)
(1999; jatorriz 1928an argitaratua) Emotions of Normal People. Taylor & Francis Ltd. ISBN 0-415-21076-3
(1930) Walter B. Pitkin & William M. Marston, The Art of Sound Pictures. New York: Appleton.
(1931) "Integrative Psychology: A Study of Unit Response (C. Daly King eta Elizabeth Holloway Marstonekin).
(1932 ingurua) Venus with us; a tale of the Caesar. New York: Sears.
(1936) You can be popular. New York: Home Institute.
(1937) Try living. New York: Crowell.
(1938) The lie detector test. New York: Smith.
(1941) March on! Facing life with courage. New York: Doubleday, Doran.
(1943) F.F. Proctor, vaudeville pioneer (J.H. Fellerrekin). New York: Smith.

Artikuluak

(1917) "Systolic blood pressure symptoms of deception." Journal of Experimental Psychology, 2(2) liburukia, 117–163.
(1920) "Reaction time symptoms of deception." Journal of Experimental Psychology, 3, 72–87.
(1921) "Psychological Possibilities in the Deception Tests." Journal of Criminal Law & Criminology, 11, 551–570.
(1923) "Sex Characteristics of Systolic Blood Pressure Behavior." Journal of Experimental Psychology, 6, 387–419.
(1924) "Studies in Testimony." Journal of Criminal Law & Criminology, 15, 5–31.
(1924) "A Theory of Emotions and Affection Based Upon Systolic Blood Pressure Studies." American Journal of Psychology, 35, 469–506.
(1925) "Negative type reaction-time symptoms of deception." Psychological Review, 32, 241–247.
(1926) "The psychonic theory of consciousness." Journal of Abnormal and Social Psychology, 21, 161–169.
(1927) "Primary emotions." Psychological Review, 34, 336–363.
(1927) "Consciousness, motation, and emotion." Psyche, 29, 40–52.
(1927) "Primary colors and primary emotions." Psyche, 30, 4–33.
(1927) "Motor consciousness as a basis for emotion." Journal of Abnormal and Social Psychology, 22, 140–150.
(1928) "Materialism, vitalism and psychology." Psyche, 8, 15–34.
(1929) "Bodily symptoms of elementary emotions." Psyche, 10, 70–86.
(1929) "The psychonic theory of consciousness—an experimental study" (C.D. Kingekin). Psyche, 9, 39–5.
(1938) "'You might as well enjoy it.'" Rotarian, 53, 3. zk., 22–25.
(1938) "What people are for." Rotarian, 53, 2. zk., 8–10.
(1944) "Why 100,000,000 Americans read comics." The American Scholar, 13 (1), 35–44.
(1944) "Women can out-think men!" Ladies Home Journal, 61 (maiatza), 4–5.
(1947) "Lie detection's bodily basis and test procedures", in: P.L. Harriman (arg.), Encyclopedia of Psychology, New York, 354–363.
"Consciousness", "Defense mechanisms" eta "Synapse" sarrerak, Encyclopædia Britannicaren 1929ko edizioan.