Historia badań nad ludzkim zachowaniem
DISC to efekt ewolucji obserwacji ludzkiego zachowania prowadzonych przez myślicieli wszystkich epok
Stare jak ludzkość
Ewolucja badań nad ludzkim zachowaniem
Obserwacja i badanie ludzkiego zachowania są tak stare jak sama ludzkość. Na przestrzeni dziejów wielu myślicieli zastanawiało się, dlaczego ludzie postępują tak, a nie inaczej. Wszyscy dostrzegali wspólne zachowania u różnych typów ludzi. Wielu z tych pierwszych filozofów i uczonych położyło podwaliny pod współczesne teorie i zasady ludzkiego zachowania.
Język DISC, jako współczesne ramy rozumienia zachowania, również wyrósł z podobnych obserwacji.
Dążenie do zrozumienia ludzkiego zachowania było centralnym tematem w historii wielu dyscyplin – od filozofii i psychologii po socjologię i antropologię.
Starożytne cywilizacje, w tym grecka i egipska, zgłębiały naturę ludzkich działań i ich motywacje. Ich celem było zrozumienie istoty tego, co kieruje ludźmi.
Na wczesnych etapach rozwoju badań nad ludzkim zachowaniem dominowały rozważania filozoficzne. Myśliciele tacy jak Arystoteles i Platon formułowali teorie dotyczące ludzkiej natury i postępowania.
1875–1961 n.e.
Carl Gustav Jung
Teoria typów psychologicznych Carla Junga jest filarem jego psychologii analitycznej. Jung zakładał, że różnice w zachowaniu wynikają z wrodzonych preferencji dotyczących sposobu postrzegania świata i podejmowania decyzji. Wyróżnił dwie podstawowe dychotomie funkcji poznawczych:
1. Funkcje percepcyjne:
- Doznawanie a intuicja: ta dychotomia dotyczy sposobu, w jaki ludzie zbierają informacje o otaczającym świecie. Typy doznaniowe koncentrują się na konkretnych, faktycznych informacjach, bezpośrednio dostępnych dla zmysłów. Zwracają uwagę na szczegóły i są osadzone w teraźniejszości. Typy intuicyjne natomiast bardziej pociągają możliwości, informacje abstrakcyjne i szeroka perspektywa. Są zorientowane na przyszłość i często polegają raczej na przeczuciach niż na bezpośrednim doświadczeniu zmysłowym.
2. Funkcje osądzające:
- Myślenie a odczuwanie: ta dychotomia dotyczy sposobu podejmowania decyzji. Typy myślące posługują się logiką i obiektywnymi kryteriami. Cenią zasady, konsekwencję i bezstronną analizę. Typy odczuwające z kolei przy podejmowaniu decyzji stawiają na pierwszym miejscu emocje i wartości ludzkie. Są bardziej empatyczne i biorą pod uwagę wpływ decyzji na innych.
Jung wprowadził też pojęcia ekstrawersji i introwersji jako postaw wpływających na ukierunkowanie tych funkcji poznawczych.
Ekstrawertycy są zwróceni na zewnątrz, ku światu zewnętrznemu, i czerpią energię z interakcji i działania. Introwertycy są zwróceni do wewnątrz, ku światu wewnętrznemu, i czerpią energię z refleksji i samotności.
Te funkcje poznawcze i postawy łączą się, tworząc różne typy osobowości.
Ktoś może być na przykład ekstrawertycznym typem myślącym, introwertycznym typem odczuwającym itd. Typy psychologiczne Junga stworzyły ramy do rozumienia różnorodnych sposobów, w jakie ludzie postrzegają świat i podejmują decyzje.
129–216 n.e.
Galen
Galen, wpływowy grecki lekarz i filozof, rozwinął teorię czterech humorów Hipokratesa, wyraźniej wiążąc je z typami osobowości. Według jego teorii równowaga lub brak równowagi tych humorów w organizmie wpływały nie tylko na zdrowie fizyczne, ale także na cechy psychiczne i temperament.
W teorii czterech humorów Galena każdy humor odpowiada odrębnemu typowi osobowości:
Sangwinicy, pod wpływem krwi, są zazwyczaj optymistyczni, towarzyscy i pełni entuzjazmu, choć bywają impulsywni.
Cholerycy, związani z żółcią żółtą, to namiętni, ambitni i asertywni przywódcy, często jednak porywczy.
Osoby o temperamencie melancholicznym, pod wpływem żółci czarnej, są introspekcyjne i analityczne, ale mogą mieć skłonność do lęku i smutku.
Wreszcie flegmatycy, rządzeni przez flegmę, są spokojni, niezawodni i racjonalni, znani ze zdolności łagodzenia konfliktów, choć bywają postrzegani jako mało ambitni i oporni na zmiany.
Interpretacja humorów dokonana przez Galena wywarła znaczący i trwały wpływ na medycynę i psychologię średniowiecza i renesansu. Jego prace kształtowały rozumienie osobowości aż do XVIII wieku. Powiązał zdrowie fizyczne z dobrostanem psychicznym i cechami osobowości.
400 p.n.e.
Hipokrates
Hipokrates, często nazywany „ojcem medycyny”, znany jest z wpływowych teorii dotyczących humorów (płynów ustrojowych), które rozszerzył na wyjaśnianie cech osobowości.
Teoria osobowości Hipokratesa, oparta na koncepcji czterech humorów, łączyła indywidualne temperamenty z równowagą tych płynów.
Temperament sangwiniczny, związany z krwią, opisywał ludzi towarzyskich, optymistycznych i aktywnych, o beztroskiej i impulsywnej naturze, podobnej do żywiołu powietrza.
Z kolei temperament choleryczny, powiązany z żółcią żółtą, charakteryzował ludzi płomiennych, namiętnych i ambitnych, często asertywnych i dominujących, podobnych do żywiołu ognia.
Żółć czarną łączono natomiast z temperamentem melancholicznym, reprezentującym osoby introspekcyjne i refleksyjne, skłonne do przygnębienia, często analityczne i dbające o szczegóły, co odpowiadało żywiołowi ziemi.
Wreszcie temperament flegmatyczny, związany z flegmą, opisywał ludzi spokojnych, niezawodnych i zrelaksowanych, zwykle biernych i stałych, podobnych do żywiołu wody. Przekonanie, że humory te wpływają na zdrowie fizyczne i stan emocjonalny ludzi, stanowiło podstawę rozumienia osobowości przez Hipokratesa.
444 p.n.e.
Empedokles
Empedokles, presokratejski filozof grecki, sformułował teorię czterech klasycznych żywiołów, z których jego zdaniem składał się fizyczny wszechświat: ziemi, powietrza, ognia i wody. Choć Empedokles nie odnosił tych żywiołów bezpośrednio do teorii osobowości w dzisiejszym rozumieniu, jego idee położyły podwaliny pod późniejsze koncepcje osobowości w starożytnej medycynie i filozofii.