Ιστορία της μελέτης της ανθρώπινης συμπεριφοράς

Η θεωρία των ψυχολογικών τύπων του Carl Jung αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της αναλυτικής του ψυχολογίας. Πρότεινε ότι οι διαφορές στη συμπεριφορά προκύπτουν από τις εγγενείς προτιμήσεις των ατόμων στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται τον κόσμο και παίρνουν αποφάσεις. Ο Jung εντόπισε δύο βασικές διχοτομίες γνωστικών λειτουργιών:

Επιπλέον, ο Jung εισήγαγε τις έννοιες της Εξωστρέφειας και της Εσωστρέφειας ως στάσεις που επηρεάζουν την κατεύθυνση αυτών των γνωστικών λειτουργιών.

Οι εξωστρεφείς είναι στραμμένοι προς τα έξω, προς τον εξωτερικό κόσμο, και αντλούν ενέργεια από την αλληλεπίδραση και τη δράση. Οι εσωστρεφείς είναι στραμμένοι προς τα μέσα, προς τον εσωτερικό κόσμο, και αντλούν ενέργεια από τον στοχασμό και τη μοναξιά.

Αυτές οι γνωστικές λειτουργίες και στάσεις συνδυάζονται για να σχηματίσουν διαφορετικούς τύπους προσωπικότητας.

Για παράδειγμα, ένα άτομο μπορεί να είναι εξωστρεφής τύπος σκέψης, εσωστρεφής τύπος συναισθήματος κ.λπ. Οι ψυχολογικοί τύποι του Jung προσέφεραν ένα πλαίσιο για την κατανόηση των ποικίλων τρόπων με τους οποίους οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται τον κόσμο και παίρνουν αποφάσεις.

Ο Γαληνός, επιδραστικός Έλληνας ιατρός και φιλόσοφος, διεύρυνε τη θεωρία των τεσσάρων χυμών του Ιπποκράτη, συνδέοντάς τους πιο ρητά με τύπους προσωπικότητας. Σύμφωνα με τη θεωρία του, η ισορροπία ή η ανισορροπία αυτών των χυμών στο σώμα επηρέαζε όχι μόνο τη σωματική υγεία αλλά και τα ψυχολογικά χαρακτηριστικά και τις ιδιοσυγκρασίες.

Στη θεωρία των τεσσάρων χυμών του Γαληνού, κάθε χυμός αντιστοιχεί σε έναν διακριτό τύπο προσωπικότητας:

Τα αιματώδη άτομα, υπό την επίδραση του αίματος, είναι συνήθως αισιόδοξα, κοινωνικά και ενθουσιώδη, αν και μπορεί να είναι παρορμητικά.

Οι χολερικές προσωπικότητες, που συνδέονται με την κίτρινη χολή, είναι παθιασμένοι, φιλόδοξοι και αποφασιστικοί ηγέτες, αλλά συχνά οξύθυμοι.

Όσοι έχουν μελαγχολική ιδιοσυγκρασία, υπό την επίδραση της μαύρης χολής, είναι ενδοσκοπικοί και αναλυτικοί, αλλά μπορεί να τείνουν προς το άγχος και τη θλίψη.

Τέλος, τα φλεγματικά άτομα, που διέπονται από το φλέγμα, είναι ήρεμα, αξιόπιστα και λογικά, γνωστά για την ικανότητά τους να διατηρούν την ειρήνη, αν και μερικές φορές θεωρούνται χωρίς φιλοδοξίες και ανθεκτικά στην αλλαγή.

Η ερμηνεία των χυμών από τον Γαληνό είχε σημαντική και διαρκή επίδραση στην ιατρική και την ψυχολογία του Μεσαίωνα και της Αναγέννησης. Το έργο του επηρέασε την κατανόηση της προσωπικότητας μέχρι και τον 18ο αιώνα. Συνέδεσε τη σωματική υγεία με την ψυχολογική ευεξία και τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας.

Ο Ιπποκράτης, που συχνά αποκαλείται «Πατέρας της Ιατρικής», είναι γνωστός για τις επιδραστικές θεωρίες του για τους χυμούς του σώματος, τις οποίες επέκτεινε για να εξηγήσει τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας.

Η θεωρία της προσωπικότητας του Ιπποκράτη, θεμελιωμένη στην έννοια των τεσσάρων χυμών του σώματος, συνέδεε τις ατομικές ιδιοσυγκρασίες με την ισορροπία αυτών των υγρών.

Η αιματώδης ιδιοσυγκρασία, που συνδέεται με το αίμα, περιέγραφε άτομα κοινωνικά, αισιόδοξα και δραστήρια, με ανέμελη και παρορμητική φύση, παρόμοια με το στοιχείο του αέρα.

Αντίθετα, η χολερική ιδιοσυγκρασία, που συνδέεται με την κίτρινη χολή, χαρακτήριζε τους ανθρώπους ως φλογερούς, παθιασμένους και φιλόδοξους, συχνά αποφασιστικούς και κυριαρχικούς, παρόμοια με το στοιχείο της φωτιάς.

Από την άλλη πλευρά, η μαύρη χολή συνδεόταν με τη μελαγχολική ιδιοσυγκρασία, που αντιπροσώπευε ενδοσκοπικά, στοχαστικά άτομα με τάση προς τη μελαγχολία, συχνά αναλυτικά και προσηλωμένα στη λεπτομέρεια, αντανακλώντας το στοιχείο της γης.

Τέλος, η φλεγματική ιδιοσυγκρασία, που συνδέεται με το φλέγμα, περιέγραφε ανθρώπους ήρεμους, αξιόπιστους και χαλαρούς, συνήθως παθητικούς και σταθερούς, παρόμοια με το στοιχείο του νερού. Η πεποίθηση ότι αυτοί οι χυμοί επηρέαζαν τη σωματική υγεία και τη συναισθηματική κατάσταση των ανθρώπων αποτέλεσε τη βάση της αντίληψης του Ιπποκράτη για την προσωπικότητα.

Ο Εμπεδοκλής, προσωκρατικός Έλληνας φιλόσοφος, διατύπωσε τη θεωρία των τεσσάρων κλασικών στοιχείων που πίστευε ότι συνιστούν το φυσικό σύμπαν: γη, αέρας, φωτιά και νερό. Αν και ο Εμπεδοκλής δεν εφάρμοσε άμεσα αυτά τα στοιχεία σε θεωρίες της προσωπικότητας όπως τις αντιλαμβανόμαστε σήμερα, οι ιδέες του έθεσαν τις βάσεις για τις μεταγενέστερες αντιλήψεις περί προσωπικότητας στην αρχαία ιατρική και φιλοσοφία.